9 HAZİRANDA İNEBOLUYA VERİLEN ZARAR
Sahil şehirlerinin kaderidir savaş zamanında bombalanmak. Hele ki sahil şehri stratejik bir öneme sahip ise, saldırı kaçınılmaz olur. İnebolu şehri de stratejik önemi ve jeopolitik konumu bakımından dolayı 1.Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nda 6 defa düşman saldırına uğramıştır.
1.Dünya Savaşı'nda 19 Temmuz ve 20 Eylül 1915 ve 8 Ocak 1916 tarihlerinde Ruslar tarafından bombalanmıştır. Kurtuluş Savaşı'nda ise ilk olarak 27 Mart 1921 tarihinde İnebolu'ya gelen bandırasız bir savaş gemisi, denizde 5-6 top atışı yaparak bir manevra yapmıştır. 9 Haziran ve 30 Temmuz 1921 tarihinde ise Yunan savaş gemileri tarafından bombardımana uğramıştır. 9 Haziran'daki bombardıman hariç diğer 5 adet bombardımanda şehir fazla zarara uğramamıştır. Ama 9 Haziran'daki saldırılarda İnebolu maddi-manevi epey bir zarara uğramıştır.
Bu yazımda sizlere, İnebolu'da belki de ilk defa yayınlanacak olan, İnebolu'ya ait kaynaklarda bulamayacağınız bir listeyi yayınlıyorum. Bu liste, uzun araştırmalar sonucu elde ettiğim 9 Haziran'daki Yunan bombardımanında şehrin gördüğü zararların tesbit edildiği keşif defteri listesi. İnebolu'da çoğumuzun ataları, dedeleri, akrabaları bu listede mevcut. Hatta o yıllarda şehrimizde yaşayan Rum ve Ermeni azınlıkların da bombardıman sırasında zarar gördüklerinden, onların da adları bu listede geçiyor.
O günleri bir daha hiç yaşamamak, yaşananlardan ders almak dileklerimle..
------------------------------------------------------------------
ZARAR KEŞİF DEFTERİ
9 Haziran 1337(1921) tarihinde Yunan sefair-î harbiyesi tarafından icra olunan bombardıman haşaratını mübeyyen keşif defteridir.
Aded-i Lira-yı Osmani: 2000
Esami: Küçük İbrahimzâde Mustafa İlyas Efendi veresiyeleri ve damadı Ömer Efendi
İzahat: Dükkân binasının tahribatı ile mevcûd emvâl-ı ticariye, züccaciye vesaireden tahribat.
Aded-i Lira-yı Osmani: 3000
Esami: Musazâde Mustafa Efendi veresiyeleri mahdumu Musa Efendi
İzahat: Dükkân binasının tahribatı ile mevcûd emvâl-ı ticariye, züccaciye vesaireden
tahribat.
Aded-i Lira-yı Osmani: 800
Esami: Hacı Osmanzâde Mehmed Efendi ve Damadı Kunduracı Ahmet Efendi
İzahat: Dükkân binasının tahribatı ile mevcûd kösele deri varidat tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 400
Esami: Şeyhoğlu Arnavud İzzet ve Müste'ciri yorgancı Ahmet Usta
İzahat: Dükkân binasının tahribatı, satenlerin mevcudunun tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 80
Esami: Etyemez veresiyeleri
İzahat: Dükkân binasının kısmen tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 500
Esami: Ömer Ağazade Şakir Efendi veresiyeleri mahdumu Hasan Efendi
İzahat: Dükkân binasının tahribatıyla eşya-yı bakaya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 50
Esami: Kuru Alioğlu Mehmet Efendi
İzahat: Dükkânında mevcûd eşya-yı züccaciye tahribatı
Aded-i Lira-yı Osmani: 50
Esami: Karagüllezâde veresiyeleri ve müste'ciri Kıyvemzâde Ahmed Ağa
İzahat: Dükkân binası deposunun tahribatıyla eşyayı bakkaliye tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 450
Esami: Musazâde oğlu Cemil Usta
İzahat: Dükkân tahribatıyla mevcûd torna, alât ve edevat tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 100
Esami: Hacı Hüseyinzâde Aziz Kaptan veresiyeleri
İzahat: Kahvehane binasının tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 3000
Esami: Belediye dairesi müste'ciri Bank-ı Osmanî Şubesi ve Reji Dairesi
İzahat: Binanın kargir duvar ve cam çerçeve tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 100
Esami: Altıkulaçzâde Hacı Rıza Bey müste'ciri Resuman veresiyeleri
İzahat: Binanın kargir duvar ve cam çerçeve tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 150
Esami: Bayrak Mektebi
İzahat: Kahvehane binasının kısmen tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 700
Esami: Hacı Bektaşzâde Hacı Hüseyin Efendi
İzahat: Mağaza binasının tahribatıyla kasa vesaire gibi eşyanın tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 50
Esami: Karamanyan veresiyeleri Müste'ciri Kinciler
İzahat: Binanın cam ve çerçeve tahribatıyla müste'cirlerinin eşyaı zâtiye ve züccaciye ve eşyayı tevdiân tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 550
Esami: Karamanyan veresiyeleri ikbâl Otelcileri Hasan ve Mehmed Efendi
İzahat:
Aded-i Lira-yı Osmani: 30
Esami: Karamanyan veresiyeleri Emniyet Komiserliği
İzahat:
Aded-i Lira-yı Osmani: 20
Esami: Karamanyan veresiyeleri Urgancıoğlu Kahveci Mustafa
İzahat:
Aded-i Lira-yı Osmani: 15.000
Esami: Daire-i hükümet binası
İzahat: Binanın şark ve şimal taraflarında duvarlarının salon ve döşeme duvarlarının tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 2500
Esami: Kadıoğlu Ahmet Efendi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 2500
Esami: Arap Salihoğlu Şekerci Hacı Mehmet veresiyeleri
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 350
Esami: Ali Yavuzzâde Nuri Efendi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 3500
Esami: Termizizade Salih Efendi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 100
Esami: Tatar Hasanzâde Hasan Reis
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 1900
Esami: Karabaşoğlu Hacı İzzet Kaptan
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 30
Esami: Altıkulaçzâde Ahmet Bey
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 1500
Esami: Dimitri Yannis veresiyeleri
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 1500
Esami: Arap Hacıoğlu Behçet Usta
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 200
Esami: Hacı Hüseyinzâde Hasan Kaptan
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 50
Esami: Mahfuzoğlu Çotar Ağa
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 150
Esami: Terzi Ayadonlu Dimitri Endonyadisi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 50
Esami: Jandarma onbaşısı Kadir Efendi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Soğangözoğlu Salih Usta
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 100
Esami: Hacı Kaptanın Sır Ali Ağa veresiyeleri
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 100
Esami: Bostancızâde Hacı Said Efendi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 100
Esami: Bostancızâde Hacı Said Efendi müste'ciri Terzi Hacı
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 1200
Esami: Karabaşoğlu Hacı İzzet Kaptan hanesinde müste'cir Reste kayıkası Halil Efendi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Arap Salihoğlu Hacı Mehmed hanesinde müste'cir Bank-ı Osmanî Direktörü
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Dimitrî Yannis hanesinde müst'ecir Komser muavini Mehmet Efendi
İzahat: Hane tahribâtıyle hane eşyası mobilya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 20
Esami: Uzun Mehmedzade Hacı Mehmed Şevki Efendi
İzahat: Hane tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 30
Esami: Uzun Mehmedzade Hacı Mehmed Şevki Efendi hanesinde müst'ecir Trabzon'lu Manifaturacı Vehbi Efendi
İzahat: Hane-i eşya tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 150
Esami: Kadıoğlu berber Ahmed Usta
İzahat: Kahvehane eşyası ve mobilyası ve berber aleti tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 2500
Esami: Karagüllezâde veresiyeleri
İzahat: Mağaza, Han, kahvehane dükkân duvarlarının tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 50
Esami: Hacı Şefik ve Fevzi Fırını
İzahat: Bina tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 350
Esami: Yankoloki Vehrelamiyas Yusigiros Biraderler
İzahat: Fabrikanın makina alâtı ve edevatı tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 1500
Esami: Bitliszade Mustafa ve Yosigiros Hristolmayos Efendiler
İzahat: Çiftlikte hane kabil-i tamir derecede tahribat.
Aded-i Lira-yı Osmani: 4000
Esami: Bitliszade Mustafa ve Yosigiros Hristolmayos namına
İzahat: Yalıda ve kayık içindeki pamuk balyelerinin kamilen ihrâkı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 150
Esami: Gümüş İzzet'in Ahmed Efendi
İzahat: Kahvehane binasının kısmî tahribatı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 500
Esami: Cebecioğlu Abdi Reis
İzahat: Kebir-i yolda mavnası.
Aded-i Lira-yı Osmani: 500
Esami: Hacı Alioğlu Ahmed Efendi
İzahat: Kebir-i yolda mavnası.
Aded-i Lira-yı Osmani: 700
Esami: Hacı Altmışdörtoğlu Mehmed Reis
İzahat: Kebir-i yolda mavnası pamuk balyesiyle kamilen yanmışdır.
Aded-i Lira-yı Osmani: 350
Esami: Güvellikoğlu Tevfik Reis
İzahat: Kebir-i yolda mavnası pamuk balyesiyle kamilen yanmışdır.
Aded-i Lira-yı Osmani: 50
Esami: Hasan Yahnicioğlu Çerkeş Ahmed Reis
İzahat: Kebir-i yolda mavnası pamuk balyesiyle kamilen yanmışdır.
Aded-i Lira-yı Osmani: 150
Esami: Soğangöz oğlu Hasan Reis
İzahat: Kebir-i yolda mavnası pamuk balyesiyle kamilen yanmışdır.
Aded-i Lira-yı Osmani: 500
Esami: Hacı Bektaşzâde Hacı Hüseyin Efendi
İzahat: Kebir-i yolda mavnası pamuk balyesiyle kamilen yanmışdır.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Tekebaşoğlu Hüseyin veresiyeleri
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 150
Esami: Kürt Ali'nin Hasan Reis
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Batur İsmail oğlu Mehmet Reis
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 400
Esami: Derbend oğlu Ahmed veresiyeleri
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Kürdün oğlu İlyas Kaptan
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 150
Esami: Buldanlı İlyas Usta
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Kırksekizoğlu Nuri veresiyeleri
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
Aded-i Lira-yı Osmani: 250
Esami: Kuru Ali Oğlu Cemil
İzahat: Mavna ve mavzer yolcu piyade kayışı.
-----------------------------
60.430
9.570 Belediye'ye ve eşyaya aid tedariki gayr-ı kabil ve müşgül
bulunan kaldırım, tahta, tel,perde, taş duvar, cam çerçeve
vesaire tahribatından husule gelen zarar mecmu'u.
+----------------------------
70.000 = YEKÜN ZARAR (Osmanlı Lirası)
Yararlanılan Kaynaklar:
1)Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı (ATASE) Arşivi: KL.956, D.22, F.28-2.
2)www.ankara.edu.tr
Aydın ERGÜN
(A.Ü İŞLETME)
ayergun@hotmail.com
